Η Μακεδονική Σχολή

                                                               

Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, άνθισε κυρίως στην Μακεδονία με κέντρο την Θεσσαλονίκη και πέρασε και στη Σερβία.

Η Σχολή αυτή χαρακτηρίζεται για τον ρεαλισμό και την ελευθερία της.

Έχει ένταση, κίνηση και πλούσια χρωματολογία. 

Το πρόσωπο και τα ενδύματα είναι πλατειά φωτισμένα, γι' αυτό και την ονομάζουν «πλατειά τεχνοτροπία».

 Υποστηρίχθηκε η άποψη - χωρίς να είναι απόλυτο - ότι η τέχνη αυτή υπήρξε ιδιαίτερα συμπαθής στους λογίους, στις μορφωμένες τάξεις, τους αυλικούς.

Κύριοι εκφραστές της υπήρξαν ο Μανουήλ Πανσέληνος (ο οποίος αγιογράφησε το παρεκκλήσι του Αγίου Ευθυμίου Θεσσαλονίκης και το ναό του Πρωτάτου)

(Γι` αυτό ακριβώς το έργο του θεωρήθηκε δίκαια ο δημιουργός της "Μακεδονικής Σχολής" και παραλληλίστηκε από πολλούς με τον Τζιότο και το Ραφαήλ) Στο ίδιο χρονικό διάστημα, από το 1290-1300, που ο Τζιότο δούλευε στην Ασίζη και στην Φλωρεντία, ο Πανσέληνος ζωγράφιζε το εσωτερικό του Πρωτάτου.

ο Μιχαήλ Αστραπάς και ο αδελφός του Ευτύχιος, που αγιογράφησαν στη Σερβία, ο Γεώργιος Καλλιέργης κ.α.

Οι αγιογράφοι αυτοί ζωγράφισαν στο Άγιο Όρος: το Πρωτάτο και τα καθολικά των μονών Μεγίστης Λαύρας, Βατοπεδίου, Χιλανδαρίου, Παντοκράτορος, την Τράπεζα και τον Κοιμητηριακό ναό της Μονής Παντοκράτορος. Ονομαστά εργαστήρια της Μακεδονικής Σχολής υπήρχαν πολλά, αλλά πάνω από όλα στεκόταν το εργαστήριο του Πανσέληνου. 

Στην ίδια εποχή ανήκει και το απαράμιλλο σε τέχνη και ομορφιά μνημείο της Μονής της Χώρας στην Κωνσταντινούπολη.

Η Μακεδονική Σχολή άκμασε τον 13ο-14ο αι.

Χαρακτηριστικά: 

 Έντονα και πλούσια χρώματα 

 Πλατιά σαρκώματα και φωτίσματα. 

 Διαγραφή των σωμάτων κάτω από τα ενδύματα. 

 Πλούσια πτυχολογία διακοσμημένη με θεαματική λεπτομέρεια. 

 Ένταση, κίνηση, ελευθερία, 

 Έντονη έκφραση της ψυχολογικής καταστάσεως των εικονιζόμενων προσώπων.

Οι συνθέσεις είναι πολυπρόσωπες, όλες οι μορφές κινούνται μέσα στο χώρο, ο οποίος είναι διευρυμένος και αποδίδεται με αξιοσημείωτο βάθος.

Στο Πρωτάτο οι τοιχογραφίες είναι αρκετά φθαρμένες αλλά μπορούν και μαρτυρούν την πνευματικότητα, και την υψηλή τεχνική κατάρτιση του καλλιτέχνη. Το διάχυτο φως στο πλάσιμο των χρωματικών τόνων, ροδαλών και πρασινωπών φωτοσκιάσεων, ο ρεαλισμός στην απόδοση μορφών και κινήσεων δίχως εμμονή στις λεπτομέρειες, το πολύ καλό σχέδιο και η συνθετική ικανότητα, ο σωστός καταμερισμός του χώρου, η δίχως αντιθέσεις ζεστή χρήση των χρωμάτων και τέλος η πλούσια διακοσμητικότητα ασπίδων, πανοπλιών και χιτώνων αποτελούν τα βασικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ζωγραφικής του Μανουήλ Πανσέληνου.

Όλο το έργο του Πανσέληνου, αλλά και όλων των άλλων βυζαντινών καλλιτεχνών, προβάλλει :  την διαχρονική παρουσία και την συνεχή μετεξέλιξη της ελληνικής τέχνης.  Την δυναμική και την ελληνικότητα της βυζαντινής τέχνης.